• BIST 83.067
  • Altın 146,530
  • Dolar 3,7912
  • Euro 4,0490
  • Rize 2 °C
  • İstanbul 6 °C
  • Ankara 1 °C
  • Trabzon 4 °C
  • Samsun 5 °C

ANADOLU COĞRAFYASINDA YAYLACILIK: 3

Hikmet HABERAL

 

 

Yaylalardaki kelif, mağazi, kom, dam diye adlandırılan geleneksel evlerin planları da Orta Asya göçebe kültürünü yansıtmakta olup, çoban evinin bir benzeri şeklindedir. Gerçekten de geleneksel yayla evlerinde göçebe hayat şeklinin izlerini görmek mümkündür. Göçebe çadırların içerisi; yemek, oturmak ve yatmak için kullanılırken, geleneksel yayla evleri diye nitelendirdiğimiz ve kelif, mağazi (mağaza), kom, merze gibi isimlerle anılan evlerin aşhana bölümü de bu amaçlar için kullanılmaktadır. Aslında birbirinden hiçbir farkı olmayan bu evlerden mağazi ve kom Kıpçaklar (Kumanlar), kelif ismi ise Çepniler tarafından kullanılmaktaydı. Yaylalardaki geleneksel evlerin günümüzde bile aynı isimlerle anılması da yaylacılığın tarihî geçmişi ve kimler tarafından kuruldukları hakkında bilgi vermektedir. Böylece tamamı Türk yaylacılarının Orta Asya’dan getirdikleri yayla kültürünün bir mirası olan bu evlerde, isimler farklı olsa da planlar aynıdır ve plan itibariyle tipik birer çadıra benzemektedirler Bölge insanlarının yaylaya çıkmadan önce, büyükbaş hayvanlarını mezrası olanların mezralardaki, olmayanların ise köylerdeki çayır veya mera alanlarına çıkarmaları da göçe hazırlanan hayvanların hamlıklarının giderilmesine yöneliktir. Orta Asya Türklerine ait bir göçebe geleneği olan bu durum ile kışlaklardan (köylerden) uzak olan yaylalara, hayvanların yürümelerinin sağlanması amaçlanmıştır. Bu özellik günümüzde halen geçerliliğini büyük ölçüde korumaktadır.

Yaylaların tarihî geçmişleri ile ilgili diğer bir kaynağı da, birbirinden çok uzakta ve sıkça anlatılan Türklere ait efsaneler oluşturmaktadır. Gerçekten de yörede yaşayan insanlar tarafından birkaç küçük farklılık dışında, pek çok efsanenin değişik yaylalar için anlatıldığı görülmektedir. Yayla yerleşmeleri ile ilgili anlatılan efsanelerin birbirinden çok uzak ve küçük farklılıklar dışında aynı anlatımlar ile ortaya çıkması, yayla kültürünün tarihî bağlantıları açısından son derece önemlidir

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2000 Pazar 53 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 532 474 76 40