• BIST 109.314
  • Altın 152,858
  • Dolar 3,8291
  • Euro 4,5018
  • Rize 13 °C
  • İstanbul 15 °C
  • Ankara 13 °C
  • Trabzon 13 °C
  • Samsun 15 °C

Bir işaret veya bir iktidar kaynağı olarak ‘sopa’

Osman KAYA

Sopa insanlık tarihindeki ilk alettir belki de ..Çünkü insan taş parçalarını eline almadan önce ağaçtan sopa veya çubukları yontmayı, onları şekillendirmeyi öğrendi.. Bu itibarla sopa insanlık tarihinde insanın en önemli insanlaşma araçlarından biridir.. İnsan önce sopayla insanlaştı..sopayı yonttukça doğaya şekil vermeyi öğrendi…

Sopanın ilk olarak nerede yontulduğu, nerede şekil verildiği konusu tahmin edilebileceği gibi bir muamma .. ama biz bunu insanlığın ilk dönemlerine kadar geri götürebiliriz… insanlığın en eski dönemini biz fosil kayıtlarına dayandırarak anatomik açıdan çağdaş insan tanımına uyan en eski insanlar günümüzden 195 000 yıl önce yaşamışlardır…çağdaş insan türünün en yetkin örneği olan cro –magnon insanı ise günümüzden 50 000 yıl önce yaşamıştır..yine insan temeline dayalı ama şu ya da bu düzeyde farklı nitelikler taşıyan türler şöyle sıralanabilir:
*Homo erectus:
Bundan yaklaşık 1.8 milyon yıl önce dik duran Homo erectus türü ortaya çıkmıştır. Bir bataklığa yüzüstü düşmüş halde bulunan Turkana boy ismi verilen homo erectus iskeleti, günümüze kadar neredeyse tam olarak ulaştığı için homo erectuslara dair birçok bilgiye ulaşılmasını sağlamıştır. Bulgular homo erectusun oldukça iri olduğunu, avcılıkla geçindiğini göstermektedir.

*Homo tricapus:
1.5 - 1.000.000 yıl arası yaşamışlardır. Homo Sapienslere en yakın türdür. Beyin hacimleri homo erectuslara göre daha genişti ve homo erectuslardan daha iriydiler. Bu canlılar ağaçtan kendi yaptıkları mızraklarla avlanarak ve meyve toplayarak yaşamlarını sürdürüyorlardı. Homo tricapuslar çok sosyal canlılardı. Ateş yakıyor, ölülerini gömüyor, yaşadıkları mağaralarda resimler çiziyorlardı. Avladıkları hayvanların kürklerinden kıyafet yapıyorlardı. Bu canlılara ait kalıntılar kuzey Afrika, Mezopotamya ve Anadolu\'da bulunmuştur.
*Homo neanderthalensis:
Homo sapiens ile bundan yaklaşık 250-300 bin yıl önce ortaya çıkan Neandertalin uzunca bir süre dünya üzerinde birlikte bulunduğu ve bu iki türün birbirleriyle karşılaştığına dair arkeolojik kanıtlar mevcuttur. Kimi görüşler de, bu iki türün birbirinin farklı olduğunu fark etmeden birlikte üremiş olabileceğini, dolayısıyla da günümüz insanının kökeninde Neandertaller\'in de olduğunu iddia etmektedir. Nitekim Asya\'da bulunan bir fosilin Neandertal ve Homo sapiens türlerinin çiftleşmesinden meydana geldiği anlaşılmıştır. Neandertalın kemik-iskelet yapısı günümüz insanından oldukça farklıdır. Neandertal insanının çene kemiğindeki mandibular kemik kanalının tipik yapısı ayırt edici bir temel özelliktir. Neandertalın soyunun nasıl tükendiği kesin olarak bilinmemektedir. Bazı teorilere göre daha zeki ve daha yetenekli olan Homo sapiens tarafından yok edilmişlerdir.
Günümüze ulaşmış birçok Neandertal fosili bulunmuştur. Bu nedenle hakkında en fazla bilgiye ulaşılmış hominid türüdür. Neandertallerin soyu yaklaşık 30.000 yıl önce tükenmiştir. Ancak küçük bir kısmının çok daha uzun süre yeryüzünde kalmış olabileceği düşünülmektedir. Belki de dünyanın her yerinde binlerce yıldır karşılaşılan koca ayak vb. folklorik öykülerin kökeninde bu hantal ve tüylü hominid vardır.
Neandertaller fosillerinde yapılan çalışmalar parmaklarının kalın ve hantal olduğunu göstermektedir. Bu çağdaş insan kadar ince el işleri yapamadığının kanıtıdır. Neandertaller toplu halde yaşamış sosyal yaratıklardır. Sakat kalanlara bakmış, ölülerini gömmüşlerdir. Çok fazla fosil bulunmasının nedeni ölülerini gömmüş olmalarıdır.
İşte sopanın tarihi ilk insansılara kadar, yani homo erectus a kadar uzar..ve bu durumda biz bu tarihini 1.5 milyon yıl kadar geriye götürebiliriz…Tabi ki bu dönemdeki sopa yontulmuş ve şekil verilmiş olmaktan uzak kaba şekilli bir yapıya sahiptir..
Peki şekil verilmiş sopalar ne zaman ortaya çıktı? Sopanın şekil verilerek ortaya çıkması insanoğlunun toprağa yerleşmesi ile ilgilidir. İnsanoğlunun toprağa yerleşmesi sopa ile ilgili olarak iki şeyi artaya çıkardı, birincisi savaşlar, savaşlarda silah olarak kullanılan en önemli araçlardan biri yontulmuş ve şekillenmiş sopadır. İkincisi ise toprağı işlemek için kullanılan yontulmuş ve şekillenmiş sopadır …Bu da günümüzden tam 12000 yıl öncesine dayanmaktadır…Yani şöyle bir genelleme yapsak mümkündür:şekil verilmiş ve işlenmiş sopa günümüzden 12011 yıl önce yapılmıştır..
Burada ilk sopanın sapan sürmekte ve savaşlar için mızrak olarak ya da savaş sopası olarak kullanıldığını söylemek mümkündür…
Sopanın daha sonraki yıllarda bir eğitim aracı olarak olularda, askeri gimnasiumlarda kullanıldığı görülmektedir…
Tarih boyunca sopa :
*araç gereçlerin bir birlerine bağlanmasında, desteklenmesinde, şekillenmesinde kullanılmıştır..
*Sopa süs eşyası olarak kullanılmıştır..
* sopa hayvanların eğitiminde kullanılmıştır..
*sopa derslerde işaret aracı olarak kullanılmıştır
*sopa bir kavga aracı olarak kullanılmıştır..
*sopa eğitim sürecinde cezalandırma aracı olarak kullanılmıştır..
*sopa kolluk kuvvetlerinin toplumsal kontrol sağlama aracı olarak, bir jop olarak kullanılmıştır…
*sopa bir sportif egzersiz aracı olarak kullanılmıştır.
Tüm bu kullanım süreçleri içinde bizi bağlayan ve bizi ilgilendiren.. bizim analizimize konu olan yön, sopanın bir işaret ve bir toplumsal kontrol ve iktidar aracı olarak kullanımıdır…

BİR İŞARET ARACI OLARAK SOPA:
İşaret bir yer ya da bir şey gösterme edimidir..
İşaret bazen de şöyle tanımlanabilir:


işaret Nedir
işaret bir varlığı, bir durumu anlatmak için kullanılan şekillerdir.Bir olayı, varlığı ve durumu anlatmada harfler gibi, Resimli şekillerle, vücut el gibi hareketleri ve şekilleriyle kullanılabilir. işaret, aşağıdaki belirtilen kavramlarla da ilişkilidir Bir yazı sisteminde bir temel birim. Bunlar için daha özel olarak harf veya karakter terimleri kullanılır.İşaretler, geniş kavramlar ifade etmekten çok; daha ziyade kişi ya da
küçük grupların inanç, dilek, düşünce ve duygularını bazen de proje
ve çalışmalarını belirler. Sembol ve işaret ayrı şeylerdir.
Semboller daha ziyade bütün bir toplumu ilgilendiren, ortak inanış ve
düşüncelerin simgeleridir. Semboller; daha ziyade toplumun
dini düşünce ve yaşam coğrafyasını, milli ruh hareketlerini belirleyen
imgelerdir. İlk insanlar günlük hayat sıkıntılarını gidermek için
işaretleri kullandılar. Daha sonra da , alışverişte ve hesap yapmada
işaretleri kullanmayı öğrendiler.

 

Başka bir tanım da şudur:
işaret
1. Anlam yükletilen şey, anlamlı iz, im.
2. Belirti, gösterge, levha, tabela, alamet.
3. El, yüz hareketleriyle gösterme
Örnek: Artık işaretleri bırakmış, konuşuyor, bir taraftan da saçlarını düzeltiyor. R. H. Karay
4. İnsanlar arasında anlaşmayı görüşmeyi sağlayan bütün semboller.
5. Bk. im

im (nedir)
1. İşaret.
2. Alamet.
3. Artı, eksi, kökiki (karekök) +,-,(...), gibi işlemleri belirleyen biçimsel yazım,
4. Bir yayın dizgesinde bilgi taşıyan elektrik akımı ya da radyo dalgası.
anlam (nedir)
1. Bir kelimeden, bir sözden, bir davranış veya olgudan anlaşılan şey, bunların hatırlattığı düşünce veya nesne, mana, fehva, valör.
2. Bir önermenin, bir tasarının, bir düşüncenin veya eserin anlatmak istediği şey.
3. Sözcüklerin veya davranışların zihinde uyandırdığı izlenim.
şey (nedir)
1. Madde, eşya, söz, olay, iş, durum vb.nin yerine kullanılan, genellikle belirsiz anlamda söylenen bir söz. Kararsızlık ifade biçimi.
Örnek: Bana sen pek çok şey kazandırdın. R. H. Karay
2. Nesne, madde
Örnek: Asıl zorluk belki öğrenilmesi lazım gelen şeylerin değil, unutulması gereken şeylerin çokluğundan gelir. A. Ş. Hisar
3. Kararsızlık durumunda muhtelif sorulara cevap için tercih edilen bir ifade biçimi.
4. (Günlük dilde) Herhangi bir düşünce konusunu göstermeğe yarayan belirsiz terim. (Felsefede) 1- Düşünen bilincin konusu olabilen, gerçekte var olmayıp da yalnızca düşünülmüş olan herşey. Bu anlamda: düşünce nesnesi = ens rationis. 2- Kişiye karşıt olarak: Bilinçten yoksun varlık. 3- Gerçek olan, bilincin dışında, kendi başına var olan tek nesne (ens reale). Böyle bir var olan, tek nesne olarak niteliklerin taşıyıcısı töz diye de anlaşılır. 4- Duyularla kavranabilen cisimsel nesne.
5. Bk. nesne

Sopa insanlığın en eski eğitim araçlarından biridir.. İnsanoğlunun ilk eğitim zemini toprak olduğuna göre toprağa şekillerin ilk olarak sopayla çizildiği aşikardır. Yine sopa müzik eğitimi çalışmalarında kullanılan Baget te olduğu gibi bir yönetme – yönlendirme aracıdır.
Sopa bir tarihsel kişilikle özdeşleşir bazen.. Mesela Musa Assından asla ayrılamaz. Firavunun sihirbazlarının yılanlarıyla yarışır kimi, kimi de kızıldenizi yarıp yol eder.
Bir kumandanın kırbacı ya da bastonu ya da sopası temelde aynı işlevi görür.Herşey sopanın ucuna bakar. Sopanın ucunun kalkışıyla beraber kimi kere dağlar tepeler aşılır, kimi kere dağlar delinip yol edilir.Bu bağlamda sopa bir işaret aracıdır.

BİR ŞİDDET VE İKTİDAR ARACI OLARAK SOPA
Sopa bazen şiddetin en önemli sembolü olarak ortaya çıkar. Sopa burada bir sindirme ve kişiliksizleştirme aracıdır. Ve halka rağmen iktidarda kalanların kitleleri sindirmek için kullandıkları sembolün çok önemli aracıdır.
*Tam sopalık
*sopa yemesi lazım
*Sopa geliyor, dikkat
*kaynana sopası
*sopa cennetten çıkma
*halkı sopa ile eğitme
Vs ifadelerinde görüldüğü gibi sopa şiddetin ve egemenliğin daha doğrusu şiddete dayalı egemenliğin tarih boyunca temel simgesi olmuştur.
Bu itibarıyla sopa sadece acı çektirme ve şiddet yöneltme aracı değil aynı zamanda bir aşağılama aracıdır sopa.
‘’ seni ancak sopa adam eder’’ ‘’ ya da sen bir araba sopayla adam olmazsın ‘’ ifadesinde kimi muhatabın hayvanlar ın eğitimine benzer bir eğitim sürecine tabi tutulması vurgusu vardır kimi ise hayvandan bile daha aşağı bir varlık olduğu vurgusu vardır.
Bir şiddet aracı olarak sopa aslında insanoğlunun birbirine uyguladığı şiddetin ilk çıkış noktalarından biridir. Tüm silahlar sopadan doğmuş, sopadan türemiş, sopadan artmış, sopadan izler taşımıştır.
Ve insanlığın şiddet konusunda varacağı en son nokta ve yapacağı en son silah ta yine sopadır.
ÇÜNKÜ:
‘’3. Dünya savaşını bilemem ama 4. Dünya savaşı sopalarla yapılacaktır’’
Albert EİNSTEİN
Einstein in bu ifadesi ironik olduğu kadar aynı zamanda gerçekleri de dile getirmektedir.Çünkü insan silah üretiminde dünyanın sonuna gelmiştir. Ve bundan sonra deniz bitmiştir.

Bir sportif egzersiz aracı olarak sopa Uzakdoğu savaş ve mücadele sanatlarında kullanılır. Kung-fu ,Wushu, karate, kobudo, Hapkido, Aikido, Jo jutsu, Ninjutsu vs gibi alanlarda sopanın değişik versiyonlarda çok farklı şekillerde kullanıldığını müşahede ediyoruz.

Özet olarak şunu söylemek gerekir.
Bir şiddet aracı olarak sopayı millet olarak çok iyi tanıyoruz.. Yüzyıllar boyunca kafamızda hep sopa patladı..sopayla kafalarımızı kırdılar. Metin Göktepe ya da Hüseyin Kurumahmutoğlu örneğinde olduğu gibi sopayla katlettiler bizleri.. sopayla hak aramaktan vazgeçirdiler.. Hakkımızı her aradığımızda sopa göstererek korkuttular ürküttüler bizleri.Demokrasimiz SOPALI DEMOKRASİ oldu.İnsanımız her sopa gördüğünde kemiklerinin iliği sızladı ..sopa yaşamımızın en temel aracı oldu.Onu kimi yedik kimi yedirdik..Sopa yalancı çözümlerin, ve alabildiğine derin çözümsüzlüklerin temel aracı haline geldi..
Artık, sopaları bırakmanın vaktidir.. Ya da sopalar elimizdeyse eğer, onu bir baskı aracı olarak değil bir bilgiye yöneltmenin kadim aracı olarak kullanma vaktidir..Ya da yalnızca sporda kullanmanın zamanıdır artık.. Kardeşçe ve barış içinde yaşamanın temeli SOPA yı kutsayan, SOPA dan sinen ve SOPA yı çözüm aracı olarak gören anlayıştan kurtulmaktır.

  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    ÜYE İŞLEMLERİ
    Tüm Hakları Saklıdır © 2000 Pazar 53 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 532 474 76 40