• BIST 73.929
  • Altın 132,168
  • Dolar 3,5237
  • Euro 3,7703
  • Rize 8 °C
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 3 °C
  • Trabzon 7 °C
  • Samsun 5 °C

CUMHURİYET ve DEMOKRASİ HAREKETLERİ

Ali GÜNAY

 

Yakın geçmişten günümüze ülkemizdeki Demokrasi hareketlerini anlatabilmek için konuyu; Osmanlı  ve Cumhuriyet dönemi diye ikiye ayırmak gerekiyor.

Osmanlı dönemini III. Selim’in “meşveret meclisi” ( bir nevi danışma meclisi) ni oluşturması ile filizlendiğini söyleyebiliriz. Bunu II. Mahmud’un 1808 yılında idareye kattığı ve padişahın yetkilerinin bir nebze sınırladığını belgeleyen “Senet-i ittifak” izler. Arkasından 3 Kasım 1839 da ki “Gülhane Hatt-ı Humayun” la azınlıklara eşit haklar tanıyan uygulama, 1856 da Tanzimat Dönemi aydınlarının baskısıyla “Islahat Ferman” ve nihayet 23 Aralık 1876 da ilk anayasanın ilanına kadar varır.

İlk Anayasa da;

  • Yarısının padişah tarafından atanan ayanlar ve meclisi mebus anların oluşturduğu Meclisi Umumi açılır.
  • Meclise yasa önerilerini bakanlar kurulu sunar padişah onaylar.
  • Padişah parlamentoyu toplama ve fesh etme yetkisine sahiptir.

Bu meclis II. Abdülhamit tarafından bir yıl sonra kapatılır ve 30 yıl otorite ile yönetilir. 1908 yılında ıı. Meşrutiyet ilan edilerek padişahın yetkileri kısıtlanır ve bazı hakların kapsamı genişletilir. Cumhuriyetin ilanına kadar bu şekilde devam eder. Ancak Osmanlı da ki monarşi ve otokratik yönetim ülkenin bütünlüğünü sağlayamaz, birinci dünya paylaşım savaşına mağlup olacak devletlerin yanında yer alarak hezimeti yaşar. M. Kemal ve arkadaşlarının 4 yıl süren kurtuluş savaşından sonra Cumhuriyet ilan edilir. 29 Ekim 1923 devletin yönetim şekli cumhuriyet kabul edilir. 1924 Anayasa sı kabul edilir. 1924 Anayasasında;

  • Devletin temel niteliği Cumhuriyet olarak kabul edilir.
  • Egemenlik kayıtsız şartsız milletin olur.
  • Yasalar anayasaya uygunluğu, güçler birliği ve yargı bağımsızlığı kabul görür.

Cumhuriyet dönemi ve sonrasında;

5 Ocak 1934 yılında dünyada ilk olarak ülkemizde kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanındı.5 şubat 1937 de laiklik kabul edilir.1946 da çok partili sistem geçilerek 1950 de iktidar el değiştirir.1960 darbesinden sonra 1961 anayasası kabul edilir.

1961 anayasasında;

  • Temel hak ve özgürlükler genişletilir
  • Çift meclisli bir sistem oluşturulur.

Ne yazık ki 1961 anayasası ile verilen ve kapsamı genişletilen haklar 12 Eylül 1980 darbesi ile tekrar elden alınır.  Bu süreçleri 28 Şubat post modern ve 15 Temmuz FETÖ darbeleri takıp eder.

Bir türlü demokrasiyi evrimleştiremedik. Hep yol kazalarına uğrayıp taşa çarptık. Dünyada tek bir İslam ülkesi olarak demokrasiyi yaşatmaya çalışıyoruz. Büyük önderimizin gösterdiği muasır medeniyet seviyesinin üstüne her koşul, zaman ve zeminde cumhuriyet ve demokrasiyi yaşatarak ulaşabileceğimizin bilincinde olmalıyız. Hiçbir İslam ülkesinde demokratik cumhuriyet ve demokrasi yoktur. Çünkü demokrat olmak için önce laik olmak gerek. Anayasalarında laikliğin olmadığı ülkelerde demokrasi yaşamaz. İlk ve son örnek olarak T.C. dir. Bunun değerini bilmek ve ilelebet yaşatmak gerektiğini 29 Ekim her cumhuriyet bayramında haykırmalıyız. Cumhuriyet bayramı, en büyük bayramınız kutlu olsun!

  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    ÜYE İŞLEMLERİ
    Tüm Hakları Saklıdır © 2000 Pazar 53 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 532 474 76 40