• BIST 89.764
  • Altın 145,514
  • Dolar 3,6255
  • Euro 3,9111
  • Rize 2 °C
  • İstanbul 6 °C
  • Ankara 0 °C
  • Trabzon 4 °C
  • Samsun 6 °C

İlçemizde görülen intiharlar ve düşündürdükleri-1

Osman KAYA


İlçemizde son günlerde görülen arka arkaya intiharlar , üzerinde ciddi şekilde düşünülmesi gereken bir nitelik taşıyor. Ciddi düşünmek ve analiz etmek? neden insanlar özkıyımda bulunur? yaşam denilen bu ilahi armağanı reddeder?insanları özkıyıma sürükleyen en önemli faktör ya da faktörler nelerdir?

İntihar olgusu üzerine pek çok sosyolojik, psikolojik ve felsefi temelde çalışmalar yapıldı. Ama bunlardan en ünlülerinden biri Emile Durkheim in yaptığı çalışmadır.Bu çalışma bundan sonraki çalışmaların da alabildiğine önünü açmıştır.Şöyle ki : Bu çalışmayla intiharın sadece bireysel bir travma değil , toplumsal bir travmanın sonucu olduğu da ortaya çıkmıştır. Ve çok boyutlu bakılması gerekliliği kendini göstermiştir.( Maalesef bizde hala pek çok konuya olduğu gibi bu konuya da '' günah, dinden imandan çıkma '' boyutuyla bakılmakta ve öyle değerlendirilmektedir.Nitekim pazarda intiharların duyulmasıyla beraber bir kafede otururken tarikat mensubu bir zat, bir yanda tostunu yerken bir yandan da yamulmuş ağızla şunları söylemektedir..'' pisikopatlar daa... bunlarun soni belli.. bunlara hiç yuz vermeyeceksin.'')

İntihar konusundaki değerlendirmesiyle ufuk açan Emile Durkeim in üzerine yazılan bir makale bu konuda ufuk açıcı olduğu için alıntı yaparak sizlere sunuyoruz:
(EMİLE DURKHEİM DE İNTİHAR OLGUSU

 


intihar, kişisel bir eylem olduğu için açıklaması da psikolojik nedenlere dayanıla- rak yapılmaktaydı. Durkheim’a göre ise kişisel eylemlerden biri olan intihar, sos- yolojik açıklamadan çok psikolojik bir açıklamaya uygun gibi görünse de aslında sosyolojik bir olgudur. Durkheim, intiharı özellikle toplumsal birlik problemi ile ilişkili bir toplumsal olgu olarak görür. Bu nedenle de onu toplumu bir arada tu- tan toplumsal bağlar ile ilişkili olarak ele alır. Bu bakımdan Durkheim’ın intihar ol- gusunu ele alışını birey ve toplum arasında uygun denge arayışı ve bu dengeyi bo- zabilecek tehditlerin belirlenmesi olarak düşünebiliriz.


intihar olgusunu Durkheim’in diğer toplumsal olguları ele alışına benzer şekil- de ele alırsak, bir toplumda belirli sayıdaki intihar oranını normal, belirli bir düzeyin üzerindeki intihar oranını ise patolojik olarak değerlendirebiliriz (Aron, 2006). Bu durumda çağdaş toplumda intihar oranlarının artmasını da patolojik olarak de-
ğerlendirebiliriz. Nitekim Durkheim de çağdaş toplumda intihar oranlarının artma- sını patolojik olarak değerlendirmekte ya da intihar oranlarındaki artışın çağdaş toplumdaki bazı patolojik özellikleri ortaya koyduğunu vurgulamaktadır (Aron, 2006). Çağdaş toplumun; nüfus yoğunluğu, toplumsal farklılaşma, bireycilik, orga- nik dayanışma ve benzeri özelliklere sahip olduğunu hatırlayalım. Durkheim’a gö- re, mekanik dayanışmanın egemen olduğu toplum bireyselliği boğarken, organik dayanışma koşullarında birey fikri toplumu tehdit etmeye başlamaktadır. Durkhe- im, bireyciliğin de belirli bir ölçüye kadar ‘doğal’ ve normal olduğunu kabul et- mekte fakat onun patolojik biçimlerine karşı çıkmaktadır. Durkheim’e göre, inti- har toplumsal dayanışmanın çok yüksek veya düşük olduğu yerlerde bağımlılık ve özerklik ilişkisindeki dengesizliğin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Ona göre, intihar toplumsal bağlara, bu bağların varlığı veya yokluğuna, güçlü ve zayıf olmasına göre değişmektedir (Swingewood, 1998, s.148; Cuff ve diğ., 2006).
intihar olgusunu ampirik olarak araştıran Durkheim, kendi yöntemi çerçevesin- de önce intiharın tanımını yapar. Ona göre “ölen kişi tarafından ölümle sonuçla- nacağı bilinerek yapılan olumlu ya da olumsuz bir hareketin doğrudan ya da do- laylı sonucu olan her ölüm olayına intihar denir”. Toplumsal bir olgu olarak inti- harın nedenini istatistiksel olarak diğer toplumsal olgularda arar. Ancak bunu yap- madan önce, intiharı toplumsal olmayan nedenlerle açıklayan yaklaşımları eleşti- rel olarak analiz etmektedir. Akıl hastalığı, sarhoşluk, ırk, soyaçekim, iklimsel ko- şullar, taklit gibi toplumsal olmayan nedenlerle intihar arasında bir ilişki olup ol- madığını sorgular. Örneğin, akıl hastalığı ile intihar arasındaki ilişkiye baktığında anlamlı bir ilişkiye rastlamamıştır. Akı hastaları arasında kadınların oranı erkeklere göre daha yüksek çıkmıştır. Oysa intihar edenler arasında erkeklerin oranı kadın- lara göre daha yüksektir. Aynı şekilde akıl hastalığı diğer dinsel gruplara göre Ya- hudiler arasında daha yüksek çıkmıştır. Fakat intihar eğilimi Yahudiler arasında da- ha düşük çıkmaktadır (Kızılçelik, 1994, s.198-199). Durkheim’e göre bazı bireysel intiharlar taklit sonucu gerçekleşebilirken, genel olarak taklit intihar etme eğilimi üzerinde oldukça sınırlı bir etkiye sahiptir. Eğer taklit etkili bir faktör olsaydı ona göre, yüksek intihar oranına sahip bir ülkeye sınır komşusu olan diğer ülkede de intihar eğiliminin yüksek olması gerekirdi (Ritzer, 1992).


Durkheim yaptığı araştırmalar sonucunda, farklı toplumsal grupların farklı inti- har oranlarına sahip olduklarını ortaya çıkarır. Diğer bir deyişle, Katolikler ve Ya- hudilere göre Protestanlar arasında, evlilere göre bekâr erkekler arasında, köyde- kilere göre kentte yaşayanlar arasında daha sık intihar girişimine rastlanmaktadır. Sonuç, olarak farklı toplumsal koşullara sahip gruplar arasında intihar oranları farklılaşmaktadır. Bireylerin toplumla ilişkileri, toplumsal destek türü intihar eğili- mini farklı biçimlerde etkilemektedir (Cuff ve diğ., 2006). Bütün bunlar intiharın toplumsal nedenlere bağlı bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır.


Peki, Durkheim’e göre intihar ve intihar oranlarındaki farklılıkları hangi top- lumsal olgular etkilemektedir? Durkheim’in tespit ettiği iki tür toplumsal olgu olduğunu hatırlayalım: Maddi ve maddi olmayan toplumsal olgular. Ona göre, maddi- toplumsal bir olgu olarak dinamik yoğunluk (nüfus artışı ve bireyler arasındaki etkileşim) intihar üzerinde önemli bir etkiye sahip değildir. Ancak maddi toplum- sal olgular arasındaki farklılıklar maddi-olmayan toplumsal olgular üzerinde doğ- rudan bir etkide bulunmakta ve bu da intihar eğilimini doğrudan etkilemektedir. Durkheim’ın kavramsal çerçevesi içinde özellikle kolektif bilinç, kolektif temsiller ve toplumsal eğilimler gibi maddi nitelikte olmayan toplumsal olgular, in- tihar üzerinde önemli bir etkiye sahiptirler. Kolektif bilincin bir toplumun ortala- ma üyelerinin ortak inanç ve duyguları olduğunu hatırlayalım. Kolektif temsiller ise, kolektif bilincin özel durumlarını ifade etmektedir. Modern toplumda kolektif temsiller olarak aile, meslek, eğitim, devlet ve din gibi kurumların norm ve değer- lerini düşünebiliriz. Kolektif bilinç daha kapsamlı iken kolektif temsiller bunun bir alt tabakasıdır. Toplumsal eğilimler de birey üzerinde etkiye sahip olan toplum- sal olgulardır. Belirli bir formdan yoksun, net olmayan toplumsal eğilimlere “kala- balık içindeki tutkular, kızgınlıklar ve merhamet ile ilişkili hareketler” örnek ola- rak verilmektedir. Farklı ortaklıklar farklı kolektif bilince ve farklı kolektif temsille- re sahiptirler. Bunlar intihar eğilimleri üzerinde farklılık yaratıcı toplumsal eğilim- lere sahiptirler. Diğer bir deyişle, kolektif bilinçteki farklılıklar ya da değişimler toplumsal eğilimlerde farklı değişimlere neden olacaktır. Bunlar da intihar eğilim- leri arasındaki farklılıklara ve değişimlere neden olacaktır. Durkheim’e göre, inti- harın en önemli nedenlerinden biri kolektif bilincin modern toplumda bireysel- leşme, farklılaşma ve heterojenleşme gibi nedenlerle zayışamasıdır (Ritzer, 1992).
Durkheim, bireylerin toplumla olan bütünleşme düzeylerindeki aşırılık ya da yetersizlik durumu ile toplumun bireylerin davranışlarını düzenleme düzeyindeki aşırılık ya da yetersizlik durumuna bağlı olarak ortaya çıkan belirli intihar tipleri belirler. Bu intihar tiplerini de;
• bencil,
• anomik,
• özgeci,
• kaderci olmak üzere dört gruba ayırır.
Bencil ve anomik intihar tipleri: Durkheim, bencil ve anomik intihar tiple- rini genel olarak modern endüstriyel toplumlarda güçlü bir bütünleşme ve güçlü düzenleyici normların olmaması ya da yetersiz olması, yani toplumsal bağların za- yıf olması durumu ile ilişkilendirir. Buna göre, modern endüstriyel toplumlarda bi- reylerin toplumla yetersiz bütünleşmeleri bencil tipte intiharlara, toplumun birey- lerin davranışlarını yeterince düzenleyememesi ise anomik tipte intiharlara yol açabilmektedir. Daha açık bir ifadeyle bencil intihar tipine bireyin genel olarak toplumla bütünleşemediği toplumlarda ve gruplarda rastlanmaktadır. Özellikle ko- lektif bilincin zayışadığı modern endüstriyel toplumlarda bireylerin aile, din, siya- sal grup ve benzeri ile olan bütünleşmeleri, yani kısacası toplumla olan bağları za- yışamaktadır. Özetle Durkheim’e göre bencil intihar tipi bireyin toplumdan soyut- lanmış olmasından kaynaklanmaktadır. Toplumdaki düzenleyici güçlerin bozul- ması ve toplumun ahlâkî yapısının birey üzerindeki gücünü kaybetmesi durumun- da ise Durkheim’ın anomik dediği intihar tipi ortaya çıkabilmektedir. Anomik inti- har oranları hem ekonomik durgunluk dönemlerinde hem de hızlı ekonomik bü- yüme ve refah dönemlerinde artmaktadır. Her iki durum da bir değişim sürecini anlatmaktadır. Bu süreçte, köksüzlük ve normsuzluk anomik eğilimlerin oluşması- na neden olarak intiharların oluşmasına neden olmaktadır. işas etmiş bir girişim- cinin intiharını, ekonomik durgunluk dönemine örnek olarak verebiliriz. Başarı el- de etmiş birinin intiharı, ekonomik büyüme ve refah dönemine örnek olarak ver- mek mümkündür. Çünkü, bu kişi başarısının ardından geçmişini terk etmiş, yeni topluluklara girmiş, ailesinden uzaklaşarak yaşam tarzını değiştirmiş, karısını ve çocuklarını terk etmiş olabilir (Ritzer, 1992; Caff ve diğ., 2006; Aron, 2006).
Özgeci ve kaderci intihar tipleri: Durkheim özgeci ve kaderci intihar tipleri- ni ise, esas olarak geleneksel toplumlardaki güçlü bütünleşme ve güçlü düzenleyici normlar ile yani, toplumsal bütünleşme ve toplumsal düzenlemelerdeki aşırı- lık ile ilişkilendirir. Buna göre, geleneksel toplumlarda bireylerin toplumla aşırı dü- zeyde bütünleşmeleri özgeci tipte intiharlara, toplumun bireylerin davranışlarını aşırı düzeyde düzenlemesi ise kaderci tipte intiharlara yol açabilmektedir. Daha açık bir ifade ile özgeci intihar, toplumsal bütünleşmenin fazla olduğu durumlarda görülmektedir. Kişilerin içinde bulundukları topluluk bağlarının güçlü olması güç- lü bir grup kimliğinin yaratılmasına neden olabilir. Bu kimliğin güçlü olması gru- ba olan bağımlılığı artırır ve bireylerin bağlı oldukları gruptan daha az değerli ol- dukları konusunda bir inancın oluşmasını sağlar. Böyle durumlarda bireyler bağlı oldukları gruba olan saygı ve ortak değerlerin korunması adına kendilerini feda ederek hayatlarından vazgeçebilirler. Askerlerin rejimin onuru için intiharları, bir toplulukta liderin ölümü üzerine tüm aile üyelerinin kendilerini kurban etmesi ve intihar bombacılarının eylemleri, özgeci intihar türüne örnek olarak verilmektedir (Ritzer, 1992; Caff ve diğ., 2006; Aron, 2006). Kaderci intihar tipinde ise, bireyler grubun yoğun baskısı altında yaşarlar ve kaderleri karşısında kendilerini tamamen çaresiz hissederler. Durkheim bu intihar tipi üzerinde çok durmaz ve sadece bir notunda söz eder. Bu notunda kaderci intihar biçiminin ortaya çıkışını şöyle ifade etmektedir: Bir grup içindeki bireyler hayatlarını kontrol edebilmek için gruptan ayrılma dışında yapabilecekleri hiçbir şey olmadığı duygusunu hissedecek düzey- de kendilerini ciddi bir kısıtlama içinde bulurlar. Bu kısıtlılık durumu Durkheim’e göre kaderci tipte intiharlara yol açmaktadır. Bu bakımdan kaderci intihar bireysel- liğin baskı altında tutulduğu toplumsal bağların güçlülüğünü yansıtmaktadır. Köle- ler arasında yaşanan intihar, kaderci intihar tipine örnek olarak verilmektedir (Rit- zer, 1992; Caff ve diğ., 2006).)

Görüldüğü gibi intiharların bir nedeni de endüstri toplumudur. Endüstri toplumu meydana getirdiği değerler erezyonu ve bireyin metalaşmasının yanısıra nesneleşmesi intihar olgusunu tetikleyen temel unsurlardan biridir.

Çünkü endüstri toplumlarında birey , tükettiği ölçüde insandır. Ve mta sı oranında da değer görür. Bu sonu, sınırı olmayan süreci aşamayanlar, yani bu döngüde ki çarkların dişlilerinden biri olan bireyler, kırılmaya, mahkümdürlar.Burada bireyin öz kimliği yok sayıldığından dolayı bireyin iradesi de kalmamıştır. Birey artık mta sının olmayışından dolayı kendini bitmiş, tükenmiş, topluma bir asalak olarak görmekte, bu ''zararlı hale gelmiş varlığı'' yok etmenin yollarını arar hale gelmiştir. İntihar denen şey işte bu arayışta bireyin kendince bulduğu çözümdür.

Endüstri toplumlarında yaşamın anlamı da yok olmuştur. Ben niçin yaşıyorum sorusuna kökten yanıtlar bulmak yerişne geçici, palyatif cevaplar bulunmakta ve bu cevaplarında yaşamsal gerçekliklerle örtüşmediği ortaya çıktığında ise kişi bir defa daha yıkıma uğramakta yine çözümü özkıyımda görmektedir.

Nietzche nin '' Tanrı nın ölümü '' nü ilan etmesi aslında sanayi devrimiyle beraber tüm insani olguların öldüğünün itirafıydı. İnsanlar sanayi devrimiyle beraber artık merhametsiz , gaddar, yoksulun ve güçsüzün yok olmaya mahküm olduğu bir dünyaya zorunlu olarak girmişlerdi.

Ne seks, ne eğlence, ne imaj fetişi bu kirli dünyanın zavallılarına ilaç olamıyordu.

Artık yeryüzü cennetlerinin sonuydu. Pitirim sorokin '' Tanrının öldüğü '' bu kirli dünyayı '' bir bunalım çağı olarak niteliyordu.

Bu çerçeveden hareket ettiğimizde görüyoruz ki, bunalım, ve bunalımın pik yaptığı durum olan intihar kapitalizmin zorunlu sonucudur. Tıpkı savaş gibi, tıpkı hastalıklar gibi, tıpkı çevre kirliliği gibi intiharlarda kapitalizmin zorunlu sonucudur.

Bakalım intihar gerekçelerine, ya borçtur, ya karşı cinse olan duygulardır, ya tüketme ve para harcama arzusunun yerine gelmeyişidir. ya işsizlik ve huzursuzluktur.

Bütün bunların temelde iki nedeni vardır:

1-Tüketmenin, mülkiyetin, daha fazla zengin olmanın , güç elde etmenin daha fazla bedensel zevkin geçer akçe olduğu, en temel değer olduğu dünya görüşü ve yaşam biçimi

2- Yaşamın anlamının ne olduğu sorusuna ciddi , tatmin ve ikna edici cevabın bulunamaması

İşte siz en temel değeri para yaparsanız, siz kapitalizmi huzur diye aktarır, islamı kapitalizmin payandası yaparsanız, bütün kollektif girişimleri baltalar, sosyal devleti adım adım soyutlar , dini de mazlum ve mağdurların umudu , toplumsal paylaşım ve kollektif yaşamın yardımcısı etmek yerine zenginlerin toplumda daha saygın bir noktaya gelme aracı haline getirirseniz olacağı budur.


Gençliğimiz elden çıkıyor... gençlik bunalımda ve acı çekiyor... Yaşama tutunabilecek umutlar tükeniyor. Birey eğer yaşama tutunmada kendini güçsüz hissederse intihar etmesi için çok önemli gerekçeler birikmiş, yığılmış demektir.

bireye ben yalnız değilim bilincini vermek, intiharın en önemli panzehiridir.benim toplumum benim dostumdur ve biz hep dayanışma içindeyiz... genç bunu gerçekçi olarak hissetmelidir ki yaşama sımsıkı tutunabilsin.

İntiharı tetikleyen en önemli olgulardan biri mahlle baskısıdır. Toplum eğer değerlerini çok acımasızca ve kalıpsal olarak dayatıyorsa işte o zaman birey o kalıpların dışına çıktığı- çıkabildiği zaman- ötekileşir.
Toplum içinde ötekileşen bireyin eğer çok güçlü moral değerleri de yoksa özkıyımın içinde bulunması büyük bir ihtimal olarak karşımıza çıkacaktır. Bunun en belirgin örneklerinden birini biz Batmanda gördük . Hatırlarsınız Batmanda bir zamanlar genç kadınlar ve kızlar arasında seri intiharlar başgöstermişti. işte yukarıdaki değerlendirmemize en somut örneklerden biri Batmanda o dönem görülen intiharlardır.

Bazıları intiharın panzehiri olarak dini gösterirler... evet doğrudur.. Ama şu soruyu sormak gerekirki hangi din? insanlığın düşmanı halinde olan hurafe makinesi olarak din mi , yoksa özgürlüğün ve adaletin metafizik muştusu olarak din mi? hangisi? birincisi intiharın engellemek şöyle dursun, başlıbaşına bir intihar tetikleyicisi olarak karşımızdadır. İkincisi ise evet.. intiharın gerçek panzehiridir.

gelecek yazımızda devam edelim.

  • Yorumlar 5
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    ÜYE İŞLEMLERİ
    Tüm Hakları Saklıdır © 2000 Pazar 53 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 532 474 76 40