• BIST 115.147
  • Altın 163,214
  • Dolar 3,8058
  • Euro 4,6547
  • Rize 6 °C
  • İstanbul 8 °C
  • Ankara -7 °C
  • Trabzon 7 °C
  • Samsun 4 °C

İRANI ANLAMAK-2

Osman KAYA


İranda olan bitenleri iyi değerlendirebilmek için, İranı çok iyi tanımak  gerekir. Özellikle de İranın yakın tarihini.
İran 20. yy ın başlarından itibaren Amerikanın jandarması ülkelerden biri olmuştur. Pehlevi Hanedanı Amerikancı bir konseptle Amerikanın bir yaptığını iki yapmamıştır.İranda devrimci gelenek yüzyıllardan beri mevcuttur.Ve son yüzyılda da baskılarla karşılaşmasından dolayı örtük mahiyette varlığını sürdürmekteydi. 
Bu siyasal yapı zaman zaman İranın politikası üzerine muhalif ve antiemperyalist etkiler ortaya koymuştur.Ancak oldukça yetersiz kalmıştır bu etkiler.
Ayettullah Humeyni  nin ön plana çıktığı 1970 li yıllar İranda her türden muhaliflerin şah karşıtlığı ve antiemperyalist tepkilerde birleştiği yıllardır.
İran da 1979 da şah devrilmiş yerine Humeyni Liderliğinde dinsel bir yapı kurulmuştur.

İrandaki dinsel yapının yaptıklarına Amerika önceleri alabildiğine sessiz kalmıştır. Çünkü mevcut  hareketin sadece şaha yönelik bir tepkiden ibaret kaldığı düşüncesi Amerikalı yetkililerde egemendir. Oysa kaçırdıkları husus şudur: İranda ki hareketlerin bileşenleri sadece kaba bir dindarlık değildir.Tudeh ve diğer pekçok yapı İrandaki anti emperyalist bilinci beslemektedir.
İrandaki dini kesimlerin pek çoğu da diğer Ortadoğudaki yapılara benzememektedir. Ortadoğunun diğer bölgelerinde  hayat bulan dinsel yapıların temsilcileri Amerikasız bir islam düşünemezlerken. İran daki  dinsel öncüler Amerikaya antiemperyalist bir bilinçle yaklaşabiliyorlardı.
Bunda Dr Ali Şeriati, Beheşti, Talagani, Dr Mustafa Çamran,  Muteza Mutahhari  vb. isimlerin çok büyük etileri olmuştur.( Bu bağlamda Saddam Tarafından idam edilen,  düşünür Muhammed Bakır Es Sadr ı unutmamak lazımdır.)
özellikle , İran İngiliz ortak yapımı bir katliamla öldürülen Dr Ali Şeriati , İran üzerine çok büyük etkiler yapmıştır. Konferanslarının yazıya dökülmesinden oluşan 350 yi aşkın eserin sahibi olan Ali Şeriati, Devrimci ve antiemperyalist bilincin dindar kesimin üzerine yerleşmesinin en önemli etken aydınlarından biri oldu.
Şeriati, cezayir direnişinde aktif rol oynamış bir  aydındır. Frantz Fanon, Jean Paul Sartre, Albert Camus u Marksist Düşünceyi çok iyi bilen , tanıyan anlayan ve anlatan bir Aydındır Ali Şeriati.
İşte böyle bir aydın altyapısına sahip olan İranda ki değişim elbette sağlam zeminler üzerine kurulmaktadır.
İran Devrimi esnasında '' Megberg Amerika, megberg israil'' sloganları göklerde yankılanıp durdu ve bu sloganların da içlerinin boş olmadığını bütün dünya gördü anladı.
Ancak İranda Humeyni Mutlak iktidarını kurduktan sonra İran antidemokratik bir ülke haline geldi. Önce komünistler katledildi. Sonra İslamcı olup ta muhalif olanlara hayat hakkı tanınmadı. Mesela Ali Şeriatinin eşi Püran Şeriati bile artık İranda barınamaz oldu.
Devrim transferi adına bir yanda Devrimci İslam adı altında  sünni islam adı verilen anlayışın bazı olumsuz özelliklerine veryansın edilirken öte yandan insanlığın sosyal alandaki en önemli adımı olan SOSYALİZM görmezden gelindi hatta aleyte kampanyalar başlatıldı. İslam Enternasyonalizmi adına Afganistan da ve diğer bölgelerdeki dinsel faşizm yanlıları desteklendi- tabi sonra destekledikleri İranın başına bela oldu ama çok geçti- İçerde de alabildiğine baskıalabildiğine kendini gösterdi.
Ama buna rağmen  İranın bazı katkıları asla gözardı edilemez. Gelecek yazımızda bu yazımızda  ortaya koyduklarımıza açılım getirmeye çalışacağız.( Devam edecek)

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2000 Pazar 53 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 532 474 76 40