• BIST 90.182
  • Altın 147,216
  • Dolar 3,6478
  • Euro 3,9515
  • Rize 6 °C
  • İstanbul 10 °C
  • Ankara 0 °C
  • Trabzon 5 °C
  • Samsun 2 °C

NUTUK NEDEN ÖNEMLİDİR?-1

Osman KAYA

 

Geçen yazmış olduğum yazılardan birini, Mustafa Kemale ait olan NUTUK un önemine yönelik vurgu yaparak bitirmiştim.Beni takip eden arkadaşlardan biri , bu yazıdan kaynaklı değerlendirmeler yaptı.Art niyetli ve yıpratmak amaçlı olmayan her eleştiri , eleştirinin hedefinde olan kişiye çok şey kazandırır.Ona çok ufuk açar.

Bu açıdan yazımı kritik edenbu arkadaşıma teşekkür ederim.

Eleştiriyi yapan arkadaşımın ortaya koyduğu fikir özetle şöyleydi:

'' Nutuk , yaşama yön veren bir kitap olamaz. Nutuktan eksiklikler yanlışlıklar olabilir . Nutuk belli bir tarihte belli bir kişinin yazdığı , günahıyla , sevabıyla , iyisiyle,kötüsüyle , eksiğiyle - fazlasıyla yazdığı bir anılar kitabıdır. ''

Bu sözler bende önemli derecede etki yaptı. Acaba arkadaşım doğru mu söylüyordu ? Nutuk gerçekten arkadaşımın dediği gibi miydi? En önemlisi gerçekte neydi Nutuk?Ciddi bir inceleme sürecinden sonra bu yazıyı kaleme aldım.

Nutuk, ( öztürkçe olarak ifade edersek, SÖYLEV)15-20 EKİM 1927 de CHP nin ikinci kurultayında 36,5 saatte okuduğu kendi anlatımıyla '' TARİHE MAL OLMUŞ BİR ÇAĞIN ÖYKÜSÜDÜR.''

Nutuk un amacı nedir? '' ULUS İÇİN , YARIN Kİ ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DİKKAT VE UYANIKLIK SAĞLAYACAK KİMİ NOKTALARI BELİRTEBİLMEK , ULUSAL VARLIĞI SONA ERMİŞSAYILAN BÜYÜK BİR ULUSUN BAĞIMSIZLIĞINI NASIL KAZANDIĞINI , BİLİM VE TEKNİĞİN SON İLKELERİNE DAYANAN ULUSAL VE ÇAĞDAŞ BİR DEVLETİ NASIL KURDUĞUNU ANLATMAYA ÇALIŞMAK'' tır.

Nutuk , Atatürk tarafından 15-20 Ekim tarihleri arasında verilmiş. İlk kez o yıl Türk Tayyare Cemiyetince , eski harflerle Ankarada 50.000 sayı olarak, büyük boysayfalara basılmış . Metin bölümünün sayfa tutarı 543 sayfadır. Nutukta belgeler bölümü de vardır.

Arap harfleri bırakılıp latin harflerinin kabulünden sonra Nutuk,

1. cilt ( 1919-1920 olaylarını anlatır)

2. Cilt ( 1920-1927olaylarını anlatır.)

3. Cilt ( Belgeler)

olmak üzere ,1934 yılında , İstanbul Devlet Matbaasında 3 cilt olarak basılmıştır.

Nutuk 1919’dan başlayarak 1927 ye kadar olan tarih dilimini incelemektedir. Bu dönem üç bölümde ele alınmıştır.

1. Kuva-i Milliye (Ulusal güçler) Dönemi:

Nutukta yeni Türkiye Devletinin kuruluşu anlatılmaktadır. Yeni Türk devletinin kurulmasındaki maksat da şu şekilde açıklanmıştır: Türk ulusunun onurlu ve şerefli bir ulus olarak yaşamasıdır. Bu da tam bağımsız olmakla sağlanabilir. “Ne kadar zengin olursa olsun, bağımsızlıktan yoksun bir ulus uygar insanlık karşısında uşak durumunda kalmaktan ileriye gidemez.” demiştir ve Mustafa Kemal Atatürk şu sözleri söylemiştir “Türkün onuru, kendine güveni ve yetenekleri çok yüksektir. Böyle bir ulus tutsak yaşamaktansa yok olsun daha iyidir.” Diyerek kurtuluş isteyenlerin parolasının “Ya bağımsızlık ya ölüm olduğunu “ söylemiştir. Burada devlet kurmanın zorlukları görülmektedir. Atatürk Samsun’a çıktığı anda ülkenin genel durumu; Osmanlı Devletinin içinde bulunduğu topluluk savaşta yenilmiş Osmanlı Ordusu zedelenmiş, koşulları ağır bir ateşkes imzalanmış, ulus yorgun ve bitkin bir durumda, ulusu ve ülkeyi savaşa sürükleyenler yurttan kaçmış, padişah ve halife soysuzlaşmış, kendini ve tahtını koruyacak alçakça önlemler araştırmakta, hükümet yüzsüz, onursuz, korkak, ordunun elinden silahları ve cephanesi alınmış ve alınmakta, yurdun dört bir yanındaki topluluklar devletin bir an önce çökmesine çaba harcıyorlardı. Bu şekilde açıkladıktan sonra ulus egemenliğine dayanan kayıtsız şartsız yeni bir devleti kurmak için izlediği politikayı, karşılaştığı güçlükleri bunalımları ve çatışmaları anlatmaktadır. Bu haliyle Nutuk, sömürgeci devletlerin altında yaşayan uluslara kurtuluş yolunu gösteren bir yapıt özelliği taşımaktadır.

2. Türkiye Büyük Millet Meclisi Dönemi:

Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920’de açılmış ve o günden sonra tüm askeri ve sivil makamların ulusun başvuracağı en yüce katın Meclis olacağını halkına bildirmiş ve Meclis, Mustafa Kemal Atatürk’ün açık ve gizli oturumlardaki bir iki gün süren açıklamaları ve konuşmalarından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı seçmiştir.

3. Cumhuriyet Dönemi :

Atatürk, İsmet Paşa ile birlikte bir yasa tasarısı hazırladı. Bu tasarıdaki 20 Ocak 1921 tarihli anayasanın devlet biçimini saptar maddelerini değiştirerek birinci maddenin sonuna “Türkiye Devletinin Hükümet biçimi Cumhuriyettir” cümlesini ekleyerek maddeyi değiştirmiştir ve yapılan Meclis toplantısında Anayasanın Değiştirilmesi ile ilgili maddenin görüşülmesi kabul edildi. Toplantı sonunda yasa birçok milletvekilinin “Yaşasın Cumhuriyet” söylemleri ile kabul edildi ve böylece 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edilmiş oldu. Daha sonra Cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi. Oylamada Mustafa Kemal Atatürk toplantıya katılan yüz elli sekiz kişinin tümünün oylarını alarak Cumhurbaşkanı seçildi.

Nutuk sömürge ulusların bağımsızlıklarını kazanmaya yardımcı olacak bir program niteliğindedir. Bu eser okunduğunda Türk kurtuluş savaşının bir askeri savaş olduğu kadar bir düşünce savaşı da olduğu görülmektedir.

Nutuk, Mustafa Kemal Atatürk’ün halkına verdiği bir hesap pusulasıdır. Çünkü ulusal kurtuluş savaşı boyunca o halkıyla birlikte olmuştu ve halkına “Hayat demek savaş ve çarpışma demektir. Hayatta başarı yüzde yüz savaşta, başarı kazanmakla elde edilebilir. Bu da manevi ve maddi güce dayanır. İnsanların uğraştığı tüm sorunlar, karşılaştığı tüm tehlikeler, elde ettiği başarılar toplumca yapılan genel savaşın dalgaları içinde doğar.” Sözlerini söylemiş ve halkından can istemiş, halk seve seve vermiş, mal istemiş, halk seve seve vermiştir. Bunlar nerede, nasıl, niçin, harcanmış ? Nutuk halkın kafasındaki bu sorulara da açıklık getirmiştir. Türk halkından alınan canın ve malın ülkenin işgalinden, ulusun kölelikten kurtularak onurlu, bağımsız, çağdaş bir devlet ve toplum olarak yaşaması için harcandığını belgeleriyle açıklamaktadır. Atatürk bu eserinde, ulusal varlığı sona ermiş sayılan büyük bir ulusun bağımsızlığını nasıl kazandığını, bilim ve tekniğin en son ilkelerine dayanan ulusal ve çağdaş bir devleti nasıl kurduğunu anlatmaya çalışmış ve Türk gençliğine bıraktığı kutsal armağanı şu sözlerle noktalamıştır;“ Bu uzun ve ayrıntılı sözlerim tarihe mal olmuş bir devrin öyküsüdür, burada ulusum için ve yarınki çocuklarımız için dikkat ve uyanıklık sağlayabilecek kimi noktaları belirtmiş isem kendimi mutlu sayacağım” demiş. Nutuk, yeni Türkiye devletinin nasıl kurulduğunu merak eden tüm insanlarımızın okuması gereken bir başucu eseridir. Bundan dolayı siyasi yaşantımızda olduğu kadar, devlet felsefesinde de kullandığımız en baş eserdir. Nutuk 19 mayıs 1919 ile başlar . Ülkenin içinde bulunduğu koşullar çok güzel ve net ifadelerle ortaya konur.İşgalci güçlerin kimler olduğu , neler yaptıkları , ülkenin başında bulunanların nasıl kendi menfaatlerine düşüp soysuzlaştıkları hususları , akıcı bir üslüpla ele alınır.

Bu başlangıç son derece önemlidir.Çünkü Bu topraklarda yaşayan insanların nasıl bir felaketin eşiğinde olduğu bilinmeden, anlaşılmadan asla Mustafa Kemal Atatürkün yaptıklarının önemi anlaşılamaz.

İkinci bölüm düşünülen kurtuluş yollarının izahatıdır. Türkiye halkının işgalci güçler hakkında ne düşündüğünü , ne türlü önlemler aldığını , ne tür örgütlenmelere gidildiğini açık ve net bir çerçevede ele alır.

Diğer bölüm ulusal kuruluşlar ve bunların siyasal amaçları üzerinedir.

Bir diğer bölümde ulusal varlığa düşman cemiyetler ele alınır. Bunların icraatları ele alınır.

Sonrasında şunlar vardır:

* Amerikanın Güdümünü isteyenler

* Ordumuzun durumu

*Müfettişlik görevimin geniş yetkileri

*Genel görünüme dar bir çerçevede bakış

*Düşünülen kurtuluş yolları

* Benim kararım.

* Ya bağımsızlık , ya ölüm

*Uygulamaları evrelere ayırmak ve adım adım ilerleyerek amaca varmak ( bu bölüm Mustafa Kemal in Medodolojisi açısından son derece önemlidir.)

*Ulusal sır

*Ordu ile ilişki

* Yunan ordusunun Manisa ve Aydın çevresine girişi

*Ulusal örgütlerin kurulması ve ulusun uyarılması

* Ulusal gösteri toplantıları

* Ulusal gösterilerin yankıları

*İstanbula geri çağrılışım

*Sivasta genel bir ulusal kongre toplama kararı

*Adını saklayan bir tanıdığın Amasyaya gelmesi

*Rauf ve Refet Beylerin kararsızlığı

* İstanbulda bazı kişilere gönderdiğim mektup

*Ali Kemal Beyin genelgesi

*Ali Kemal Bey ve Padişah

* Ali Galip Bey Sivas ta

* Sivas a gidiş

* Erzuruma gidiş

*ulusal amaç için ortaya atılmak kararı

* Erzurum Kongresi hazırlıkları

*Resmi Görev ve yetkileri bırakarak ulusun sevgisine , cömertliğine ve yiğitliğine güvenmek ve böylece göreve devam etmek kararı

*Erzurumluların desteği

*Erzurum kongresi

* Erzurum Kongresinin bildirisi ve kararları

*Erzurum kongresinde görülen duraksamalar

*Karakol derneği

*Sivas kongresi hazırlıkları

* Erzurumdan ayrılma gereği

*Sivas yolunda

*Sivas Kongresi açılıyor

*Sivas kongresinin üzerinde durduğu işler

*Güdüm sorununun kongrede görüşülmesi

*Erzurum kongresi kesinlikle güdümün kabulüne yer vermemiştir.

*Sivas kongresini sonuçsuz bırakma çabaları

* Ali galip olayı

*Hainlerle işbirliği yapan Ferit Paşa Hükümetine saldırış

*Aykırı görüşler ve eleştiriler

*Padişahın bildirisi

* Halit Beyin Trabzon ve Yöresinde Ulusal örgütler kurmakla görevlendirilmesi

*kastamonu valisinin İstanbul Hükümetince değiştirilmesi ve bundan çıkan olay

*Kastamonuda İstanbul a karşı gelmeye başlıyor

* Ali Fuat Paşa Batı Anadolu Ulusal Güçler Komutanı

*Konya Valisi Cemal Bey İstanbula kaçıyor, konya halkı da istanbul u tanımıyor.

* Refet Beyin Birtakım yersiz önerileri

* General Harbord Kurulu ve Generale verdiğim karşılık

*Abdülkerim paşanın aracılığı

*Ferit Paşa Hükümeti çekilmelidir.

*Trabzondan gelen öneri

*İlk bozkır olayı ve İzmit Mutassarıfının karşı koyması

*Ferit paşa nın istifası

*Aliriza paşa Hükümeti

*Aliriza Paşa Hükümetinde sezilen duraksama

* Yunus Nadi Beye Aracılık yaptırılıyor

*Ulusal Örgütler genişliyor ve güçleniyor.

*Millet meclisinin toplanacağı yer

*Amasya Görüşmeleri

*Sivasta bana karşı yapılan bir girişim : Şeyh Recep Olayı

*Ekim 1919 da önemli bazı olaylar

* Rafet Paşa Salihli ve Aydın Cephelerine Komutan Olarak gönderiliyor.

*Refet Paşa , Demirci Efenin adamları arasına katılıyor

*Yahya Kaptan İşi

*Ankaraya Geliş

*Ankara Halkı ile yakından Tanışmak için verdiğim konferans

*Ankaraya gelen Milletvekilleri ile yaptığım görüşmeler.

* Türk Ulusunun en belirgin istek ve inancı : Kurtuluş

*Ulusal Ant hazırlanıyor

*Ankarada Toplanma Düşüncesi

( Devam Edecek.)

  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    ÜYE İŞLEMLERİ
    Tüm Hakları Saklıdır © 2000 Pazar 53 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 532 474 76 40