• BIST 106.843
  • Altın 142,689
  • Dolar 3,5367
  • Euro 4,1209
  • Rize 23 °C
  • İstanbul 21 °C
  • Ankara 14 °C
  • Trabzon 23 °C
  • Samsun 22 °C

NUTUK NEDEN ÖNEMLİDİR?-2

Osman KAYA

 

Geçen yazımızda NUTUK hakkında bir giriş yapmıştık. İçeriği konusunda bilgiler vermiştik. Kısa bir tarihçe ortaya koymuştuk.

Ve içeriğinin bir bölümünü sistematize etmiştik. Bütünlük olması açısından NUTUK un içeriğini derli toplu olarak ortaya koyalım...Bu Liste Nutuk un ne kadar zengin bir içerik taşıdığını bize açıkça göstermektedir.

*Samsuna çıktığım gün , genel durum ve görünüm *Düşünülen kurtuluş yolları *ulusal kuruluşlar ve bunların siyasal amaçları *Yurt içinde ve istanbulda ulusal varlığa düşman kuruluşlar * ingiliz dostları derneği * Amerikanın Güdümünü isteyenler * Ordumuzun durumu *Müfettişlik görevimin geniş yetkileri *Genel görünüme dar bir çerçevede bakış *Düşünülen kurtuluş yolları * Benim kararım. * Ya bağımsızlık , ya ölüm *Uygulamaları evrelere ayırmak ve adım adım ilerleyerek amaca varmak ( bu bölüm Mustafa Kemal in Medodolojisi açısından son derece önemlidir.) *Ulusal sır *Ordu ile ilişki * Yunan ordusunun Manisa ve Aydın çevresine girişi *Ulusal örgütlerin kurulması ve ulusun uyarılması * Ulusal gösteri toplantıları * Ulusal gösterilerin yankıları *İstanbula geri çağrılışım *Sivasta genel bir ulusal kongre toplama kararı *Adını saklayan bir tanıdığın Amasyaya gelmesi *Rauf ve Refet Beylerin kararsızlığı * İstanbulda bazı kişilere gönderdiğim mektup *Ali Kemal Beyin genelgesi *Ali Kemal Bey ve Padişah * Ali Galip Bey Sivas ta * Sivas a gidiş * Erzuruma gidiş *ulusal amaç için ortaya atılmak kararı * Erzurum Kongresi hazırlıkları *Resmi Görev ve yetkileri bırakarak ulusun sevgisine , cömertliğine ve yiğitliğine güvenmek ve böylece göreve devam etmek kararı *Erzurumluların desteği *Erzurum kongresi * Erzurum Kongresinin bildirisi ve kararları *Erzurum kongresinde görülen duraksamalar *Karakol derneği *Sivas kongresi hazırlıkları * Erzurumdan ayrılma gereği *Sivas yolunda *Sivas Kongresi açılıyor *Sivas kongresinin üzerinde durduğu işler *Güdüm sorununun kongrede görüşülmesi *Erzurum kongresi kesinlikle güdümün kabulüne yer vermemiştir. *Sivas kongresini sonuçsuz bırakma çabaları * Ali galip olayı *Hainlerle işbirliği yapan Ferit Paşa Hükümetine saldırış *Aykırı görüşler ve eleştiriler *Padişahın bildirisi * Halit Beyin Trabzon ve Yöresinde Ulusal örgütler kurmakla görevlendirilmesi *kastamonu valisinin İstanbul Hükümetince değiştirilmesi ve bundan çıkan olay *Kastamonuda İstanbul a karşı gelmeye başlıyor * Ali Fuat Paşa Batı Anadolu Ulusal Güçler Komutanı *Konya Valisi Cemal Bey İstanbula kaçıyor, konya halkı da istanbul u tanımıyor. * Refet Beyin Birtakım yersiz önerileri * General Harbord Kurulu ve Generale verdiğim karşılık *Abdülkerim paşanın aracılığı *Ferit Paşa Hükümeti çekilmelidir. *Trabzondan gelen öneri *İlk bozkır olayı ve İzmit Mutassarıfının karşı koyması *Ferit paşa nın istifası *Aliriza paşa Hükümeti *Aliriza Paşa Hükümetinde sezilen duraksama * Yunus Nadi Beye Aracılık yaptırılıyor *Ulusal Örgütler genişliyor ve güçleniyor. *Millet meclisinin toplanacağı yer *Amasya Görüşmeleri *Sivasta bana karşı yapılan bir girişim : Şeyh Recep Olayı *Ekim 1919 da önemli bazı olaylar * Rafet Paşa Salihli ve Aydın Cephelerine Komutan Olarak gönderiliyor. *Refet Paşa , Demirci Efenin adamları arasına katılıyor *Yahya Kaptan İşi *Ankaraya Geliş *Ankara Halkı ile yakından Tanışmak için verdiğim konferans *Ankaraya gelen Milletvekilleri ile yaptığım görüşmeler. * Türk Ulusunun en belirgin istek ve inancı : Kurtuluş *Ulusal Ant hazırlanıyor *Ankarada Toplanma Düşüncesi

* Akbaş cephaneliği ve Köprülü Hamdi Bey

*Anzavur un ulusal cephemizi arkadan vurmaya kalkışması

*İstanbuldaki Ulusal Kuvvetler ileri gelenlerinin tutuklanması için Londradan gelen buyruk

*İstanbula el konulması

*Mnastırlı Hamdi Efendi

* Olağanüstü yetkili bir meclisin Ankarada toplanması

*Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanıyor

* Türk Ulusununİzlemesi gereken siyasal ilke : Ulusal Siyaset

*Hükümetin kurulması

* Ulusal Egemenlik ilkesine dayalı halk hükümeti: Cumhuriyet

* Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığa beni seçti

* Hükümet Kuruluyor

* Yurt Hainliği yasası ve İstiklal mahkemelerinin kurulması

*İç ayaklanmalar

* Anzavur ve düzce ayaklanmaları

*Halife ordusu

* Yenihan , Yozgat ve boğazlıyan ayaklanmaları

* Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin Dışişleri üzerine verdiği ilk karar:Moskovaya bir kurul gönderilmesi

*Yunanlıların ilk gelen saldırısı

* Doğu cephesinde Ermenistana saldırı kararı

* Ulusal Hükümetin yaptığı ilk antlaşma Gümrü antlaşması

*İkinci Konya ayaklanması

* Gediz saldırısı

* Çerkez Ethem ve kardeşlerinin çıkardığı dedikodular.

*Mecliste Görülen aykırı eğilimler ve Nazım Beyin içişleri Bakanlığına seçilmesi karşısında davranışım.

*Ulus Vekillerini seçerken çok dikkatli ve kıskanç olmalıdır.

* Ali Fuat Paşa nın Moskova Büyükelçiliğine atanması ve cephenin ikiye ayrılması emri

* İvedilikle düzenli ordu ve büyük süvari birlikleri kurmak ve düzensiz örgüt ve düşünce ve siyasetini yıkmak kararı

* Görünüşte yumuşak bir politikayla içerden yıkma girişimi

*İstanbulda işbaşına getirilen Tevfik Paşa Hükümeti Ankara ile ilişki kurma yolları arıyor

*Bilecik buluşması kararlaştırılıyor

*Etem ve Tevfik kardeşlerin karşı durum almaları

*Tevfik, cephe komutanını tanımıyor

*Etem ve tevfik kardeşlerle kendileri gibi düşünen arkadaşlarınınulusal hükümete karşı ayaklanmaları

*Bilecik buluşması

* İzzet ve Salih Paşalar Ankarada

*Etem ve kardeşleri zaman kazanmak için bizi oyalamaya çalışıyorlar

*Çerkez etem, Hükümetin yasalarını tanımıyor

* Demirci Efe de işe karışıyor

*Reşit, Orduyu yanıltmaya çalışıyor

*Çerkez Etem e bir öğüt kurulu Gönderiliyor

*Ayaklanan Etem ve kardeşlerine karşı savaşa girişilmesini emrettim

* Etem ve kardeşleri ile birlikte düşmanların yanında kendilerine yaraşır yeri aldılar

*Birinci inönü zaferi

*Düşmanla işbirliği yapan Manisa Milletvekili Reşit Beyin Milletvekilliğinden çıkarılması kararı

* 1. inönü zaferi

*Düşmanla işbirliği yapan Manisa Milletvekili Reşit Beyin Milletvekilliğinden çıkarılması kararı

* Etem ve kardeşleri , canlarını Rafet Paşa ya borçludur.

*İzzet ve Salih Paşalar , ne oluyorsa olsun İstanbula gitmek istiyorlardı

*Sadrazam Tevfik Paşa benimle iletişime geçiyor

* Tevfik Paşaya verdiğim resmi ve özel yanıtlar

*Anayasanın temel maddelerini Tevfik Paşaya bildirdim

*İlk anayasamızın tarihçesi

*Halifelik ve padışahlık sorunları üzerinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde yaptığım açıklama

*Londra Konferansına katılmamız

*Delegeler daha yoldayken başlayan Yunan saldırısı

*İkinci İnonü zaferi ve İsmet Paşanın Metristepe den gördüğü durum

*Güney Cephesindeki savaşlar

*Refet Paşa , kendisi yenildiği halde , düşmanı yenilmiş sayıyordu

*Refet Paşa Türk ordusuna başkomutan olmak istiyordu.

*Londra Konferansından dönen dışişleri bakanı Bekir Sami Beyin imzaladığı sözleşmeler

*Mecliste belirmeye başlayan siyasal guruplar

* Anadolu ve Rumeli Hakları savunma gurubunun kurulması

*Hoca Raif Efendi Kutsal değerleri koruma derneği kuruyor

*İzzet ve salih paşalar ın İstanbulda siyasal görev almayacaklarına söz vermeleri üzerine İstanbul a dönmelerine izin verildi.

*Saygıdeğer ulusuma öğüt

*Sakarya Meydan savaşı

*Başkomutanlığı kabul ediyorum

*Başkomutanlığıma karşı çıkanlar

*Ulusal vergi buyrukları

*Cephe karargahına gidiş

*Savunma çizgisi yoktur savunma alanı vardır.

*Bütün Türk Ulusunu , cephede bulunan ordu kadar duygu , düşünce ve eylem bakımından savaşla ilgilendirmeliydim.

*Büyük Millet Meclisinde bana Mareşal aşamasıyla , Gazi sanının verilmesi

*Fransa Hükümetiyle yapılan görüşmeler ve Ankara antlaşması

*Saldırıya geçme kararı

*Saldırı Planımızın ana çizgileri

*Saldırıya hazırlık buyruğu

*26 ağustos 1922 saldırı buyruğu

*Başkomutan savaşı

*Ateşkes önerisi

* Ordularımız İzmir Rıhtımında verdiğim ilk ereğe , Akdeniz de ulaştılar.

*İtilaf devletlerinin 23 eylül 1922 tarihli ateşkes önerisi

*Mudanya konferansı

*Barış konferansına göndereceğimiz delegeler

*İsmet Paşanın Dışişleri bakanlığına ve delegeler kurulu başkanlığına seçilmesi

*Lozan Barış konferansına davet

*Padişahlığın kaldırılması

*Rauf Beyin Padişahlık ve halifelik konusundaki düşüncesi

*Padişahlığın kaldırılması mecliste görüşülürken Rauf beye verdiğim görev

*Lozan Barış Konferansına Tevfik Paşa ve arkadaşları da katılmak istiyordu

*Çıkarlarını kirli bir tahtın çürümüş ayaklarına sarılmakta bulanlar

* Osmanlı Padişahlığının kaldırılması kararı verildiği gün , anayasa , din işleri ve adalet komisyonlarının ortak toplantısı

* Karma komisyona anlattığım gerçek

*Osmanlı padişahlığının çökme ve dağılma töreninin son evresi

*Hain Vahdettin bir ingiliz gemisiyle İstanbuldan kaçıyor

* Soylu bir ulusu utançlı duruma düşüren alçak

*Abdulmecit efendinin büyük millet meclisine halife seçilmesi

*Abdülmecid Efendi , Babasının adı dolayısıyle da olsa Han sanından vazgeçmiyor.

*Halife olacak kişinin niteliği ve yetkisi ne olacaktı

*Türk Ulusu sınırsız ve koşulsuz olarak egemenliğini elinde tutar.

* Lozan Barış Konferansı

*Osmanlı Devletinin Dünya Gözünde hiçbir değeri kamamıştı

*Halk ile yakından görüştüm. Düşüncesini ve eğilimini bir daha inceledim

*Ulusal egemenlik ile halifeliğin durumları ve ilişkileri

*Halifeyi umutlandıracak içten bağlılık gösterileri

*Din oyuncuları , halifeyi bütün müslümanlara egemen bir devlet başkanı yapmak istiyorlardı.

*Halifelik konusunda halkın kuşku ve kavgalarını gidermek için yaptığım açıklama

*Anayasa düğümlü kalan noktalar

*Halk partisini kurma girişimi

* Dokuz ilke partimizin ilk programı

*Lozan konferansı görüşmeleri kesildi.

*Lozan konferansı görüşmeleri üzerinde mecliste ateşli konuşmalar

* Mecliste karşı görüştekilerin çeşitli saldırıları

*Beni yurttaşlık haklarından yoksun etmek isteyen önerge üzerine yaptığım konuşma

* Önergedeki koşulların bende bulunmayan nedenleri

* Ulusun benim için beslediği içten sevgi ve güveni göstermesi

*Yeniden seçim yapılması kararı

*Lozan Konferansının ikinci evresi ve yeni seçimlerde ulusun gösterdiği uyanıklık

*Mondros Ateşkes antlaşmasından sonra Türkiyeye yapılandört barış önerisi

*Delegeler kurulu başkanı İsmet Paşa ile bakanlar kurulu başkanı Rauf Bey arasında çıkan anlaşmazlık

*İsmet Paşada , bakanlar kurulu başkanı Rauf Beye karşı güvensizlik duygusu uyanmıştı.

*İsmet Paşaya Barış Konferansı antlaşmasını imzalamasını bildirdim.

*Lozan Barış antlaşması nı hazırlayan ve imzalayanlara teşekkür ve kutlama

*Rauf Bey kutlamak istemiyor.

* Yeni Türkiyenin başkenti : Ankara

* Cumhuriyetin kurulacağını kimler biliyordu.

*Cumhuriyetin kuruluşuna ilişkin yasa tasarısı nı İsmet Paşa ile hazırladık.

*Cumhuriyet Kurulacağını kimler biliyordu

*Cumhuriyetin kuruluşuna ilişkin yasa tasarısını İsmet Paşa ile hazırladık

*29 ekim 1923 günü Halk Partisi grubunda yapılan görüşmeler

*Ben , Genel Başkan olarak sorunun çözümlenmesiyle görevlendirildim.

*28/29 ekim gecesi hazırladığım yasa tasarısını önerdim

*Önerim parti gurubunda ve mecliste görüşülerek benimsendi

* Türkiye cumhuriyeti başkanlığına türkiye büyük millet meclisi oybirliği ile beni seçti

*Cumhuriyetin kuruluşu üzerine ulusun duyduğu genel ve içten sevince katılmaktan çekinenler

* Cumhuriyetin ilanıyla boşa çıkan umutlar

*Cumhuriyetin ilanı üzerine halifeye yaptırılmak istenen rol ve halife için yapılan yayınlar

*Halifeliğin kaldırılmasının zamanı gelmişti.

*Halifeliğin , din işleri ve vakıflar bakanlıklarının kaldırılması ve öğretimin birleştirilmesi kararı

*Halifeliğin bize dinsel ve siyasal bakımından yararlı olduğunu ileri sürenlere verdiğim karşılık.

*Terrakiperver Cumhuriyet partisi ve en hain kafaların ürünü olan programı

*Cumhuriyet düşmanlarının son alçakça girişimleri

* Yurtta dirlik ve düzeni kurmak için uygulanan olağanüstü önlemlerin iyi sonuçları

*Türk Gençliğine bıraktığım kutsal emanet

* Gençliğe Hitabe

Peki Nutuk okumasından sonra neler kazanacağız?Nutuk bize neler anlatır? Maddeler halinde sıralayıp , küçük açıklamalar getirelim:

*Nutuk bize "ÇAĞDAŞ CUMHURİYETİN NASIL KURULDUĞUNU ANLATIR" Yakın tarihimiz için birincil ve en güvenilir dayanak olarak okunmalı "Nutuk". Çünkü orada söylenen her sözün belgesi vardır. Milletin desteğiyle büyük zafer kazanmış, yola çıktığı arkadaşlarının bir bölümünden ayrılmış olan Mustafa Kemal, yola devam etmeden önce milletine hesap veriyor. Nasıl sıfırdan buraya gelindiğini anlatıyor, yaşananları geleceğe yönelik birer ibret olarak sergiliyor. Politik yanı da var, tarihi yanı da var, anı yanı da... Böyle çok yönlü bir liderin tarihe hesap vermesi çok yönlü olur.

*Nutuk,YAKIN TARİHİMİZ İÇİN BİRİNCİL DAYANAK" "Nutuk", zafer, Cumhuriyet ve devrimin biricik mimarı Atatürk'ün pek çok belgeye dayanarak yazdığı ayrıntılı bir tarihtir. Tarih bilimi bugünü aydınlattığı için önemlidir. "Nutuk" da öyle. "Gençliğe Hitabe"de söz konusu olan aslında gençler değil, devrimcilerdir. Atatürk'ün orada tasvir ettiği 1919 koşulları şaşılacak derecede bugünkü koşullarımıza benzemektedir.

*Nutuk , "GÜNÜMÜZ ATATÜRKÇÜLERİNE DEĞERLİ BİR YÖNERGE NİTELİĞİNDE"dir. "Nutuk" okurken iki metodolojik konu son derece önemlidir. Bir, aynı konuda İsmet İnönü, Kazım Karabekir, Rauf Orbay gibi diğer Milli Mücadele liderleri ne diyor, modern tarih araştırmaları aynı konuyu nasıl analiz ediyor? İkincisi, Mustafa Kemal Atatürk "Nutuk"ta anlattığı olayları, bu olaylar yaşandığı sırada nasıl değerlendirmişti, 1927'nin siyasi şartlarında nasıl değerlendirmektedir? Bu sonuncusu için bir örnek vereyim. Atatürk "Nutuk"ta Sovyet yardımından hiç bahsetmez, halbuki 1920-1922 arasında Sovyetler ile görüşmeleri ve Sovyet yardımı çok önemli bir yer tutmaktaydı. 1927'de Batı ile ilişkilerini geliştirmek isteyen Atatürk, okuduğu "Nutuk"ta bundan hiç bahsetmemiştir.

*Nutuk ta "İKİ METODOLOJİK KONU ÇOK ÖNEMLİ!"dir. Bana göre , eğer 1923 ya da 1937 yılında okunmuş olsaydı, elimizde bugün çok daha farklı bir "Nutuk" metni bulacağımızdır. "Nutuk", Millî Mücadele'yi ancak kısmen anlatan bir metin. Çünkü Milli mücadele çok daha öncesine sarkan bir derinliğe , çok daha ilerisine giden bir devamlılığa giden bir yapıya sahiptir. Yani Kurtuluş savaşını Mustafa kemal 1919 da başlatırsa da 19. yy bilinmeden krtuluş savaşı bilinemez diye düşünüyorum.Ayrıca Kurtuluş savaşı Mustafa Kemalin vefatına kadar devam eden bir süreçtir kanaatimce

Ayrıca "Nutuk"u anlamak bugünkü nesiller açısından çok zor; çünkü metinde adı geçen siyasal kişilikleri o dönemde herkes tanıyordu. Oysa bütün dinleyenlerin içinde yaşadığı bir dönemin öyküsünü anlatan bu metin, bugünkü nesiller açısından anlaşılmaz. Güçlük, metnin dilinden değil, içeriğinden ve kurgusundan ileri gelir. Ayrıca, "Nutuk"un alternatifi sayılabilecek ya da ona cevap niteliğinde olan anıları da, "Nutuk" ile karşılaştırarak okumak lâzım. Bu yüzden metnin bir edisyon kritiğine şiddetle ihtiyaç var. "1923'TE OKUNSA FARKLI OLURDU" Her tarih belgesi gibi kendi dönemini anlatan diğer belgelerle birlikte okunmalı. Geçmişi tek bir kaynaktan öğrenemezsiniz. "Nutuk" ile beraber Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay, Kazım Karabekir'in de anılarını okumak gerekir.( DEVAM EDECEK)

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
ÜYE İŞLEMLERİ
Tüm Hakları Saklıdır © 2000 Pazar 53 | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 532 474 76 40