1. YAZARLAR

  2. Erkan HACIFAZLIOĞLU

  3. Türk’ün DEMİRLE İmtihanı
Erkan HACIFAZLIOĞLU

Erkan HACIFAZLIOĞLU

Yazarın Tüm Yazıları >

Türk’ün DEMİRLE İmtihanı

A+A-

 

 

Demir, MÖ 2000’li yıllarda üretilmeye başlandı.

Demircilik ilk olarak Türklerin anavatanı Altaylar’da ortaya çıkmış ve buradan dünyaya yayılmıştır. Altay Dağları demir madeni bakımından oldukça zengindir. Bu bölgede yaşayan Türkler usta demirciler olarak bilinirlerdi.  

Hazreti Davud, Orta Asya Türkleri arasında, demircilerin koruyucusu ve demirden yararlanmayı insanlara ilk öğreten olarak bilinir.

Türkler demiri ve demirciliği kutsal saymışlardır. Nitekim Türk boyları bir konuda ant içeceklerse demirden yapılmış kılıcı çıkararak onun üzerine “sözünde durmazsan kılıç kanına bulansın öcünü alsın” şeklinde yemin ederlerdi.

***

Ergenekon Destanı’nda Demir

Türk tarihinde demir sözcüğü değişik destanlarda geçer. En meşhuru Ergenekon Destanı’nda olanıdır. Bu destana göre Türkler, Altay Dağları’nda çoğalarak sıkışıp kalmışlardır. Bu dağlardan çıkmaları için tek yol olarak görülen demir bir geçitten geçmeleri gerekir. Geçitte demir madeni vardır. Bir demirci demirin eritilerek geçilmesi tavsiyesinde bulunur. Geçit odun ve kömürle doldurulur. Ateş yakılır ve 70 yere 70 körük konarak bu demir dağ 21 Mart’ta eritilir ve ışıklı dünyaya girilir. Demirin eritildiği 21 Mart gününü Türkler bayram olarak kabul ederler. Her yıl 21 Martta bir demir parçası kızdırılır ve onu örs üzerinde önce hanlar sonra beyler döver. Bu gelenek yüzyıllardır süregelir. Ayrıca, 21 Mart tarihi eski Türklerin 12 Hayvanlı Takvimi’ne göre yılbaşıdır.

***

Altay dağlarından çıkan Türkler çoğalırlar. 552 yılında “Türk” adını taşıyan ilk devleti (Göktürk) kuraralar.

Göktürk Devleti’ni kuran Aşina Oğulları, Altay dağlarının eteklerinde demir işleyip silâh üreterek, bir asır içinde güçlü bir kavim haline gelirler. Göktürkler demir işçiliğinde kendi içlerinde uzmanlaşmışlardı. Demirden yaptıkları silahları ve aletleri Çinlilere ve İranlılara satarak ekonomik üstünlük sağlamışlardır.

***

İç Asya’da hâkimiyet kuran Türkler, demir madeninden çok güzel kılıç, kalkan, kargı, bıçak ve mızrak yaptılar. Demir silah sanayinin en önemli madenidir. Türkler Çinlilere de demir aletler yapıp sattılar. Çin’de erken dönemde bulunan demir aletlerin Türk ustalar tarafından yapıldığı kaydedilir.

***

Manas Destanı’nda Demir

Manas Destanı’nda demir ve demirci üzerine konular çokça geçer. Bu destan dünyanın en uzun destanıdır. Manas Destanı’nın bin yıllık bir tarihi vardır. Manas, Türklerin ve Kırgız Türklerinin tarihlerini anlatır.

***

Oğuz Kağan Destanı’nda Demir

Oğuz Kağan Destanı’nda da demir ve demirci önemlidir. Destanda “Tomürdü" (Demirci) adlı ustanın demir kapıyı açması, Ergenekon Destanındaki demiri eritip dağdan çıkılmasına benzer.

***

Bu destanlarda Türklerin kahramanlıkları ele alınırken bozkurt, demir, at ve bunlarla sürülen hükümdarlık anlatılır. Türkler atın hızı ve demirin vurucu gücü sayesinde geniş coğrafyalara yayılmış ve oralarda hâkimiyet kurmuşlardır.

***

Dövme Demir

MÖ 1000’li yıllarda dövme demir üretimine başlanır. Dövme demir kolayca biçimlenebilen ve tarımsal araç gereç, tel, çivi, at nalı ve özellikle kılıç yapımı için idealdi. Demir cevheri 1100 0C civarına kadar ısıtılır ve cüruf katı halde dökülür ve demir oluşur. Demirin içindeki toprağı ve külleri atmak için sıcak demir çekiçle sürekli dövülür. İşte bu işlemler sonucunda “dövme demir” elde edilir.  Bu demirin saflığı fazla olduğundan serttir ve kırılgandır.

***

Dökme Demir

Bazı kaynaklar “dökme demir” üretimine MÖ 8. yy’da Hindistan’da başlandığı, bazı kaynaklar ise ilk dökme demirin MÖ 5.yy’da Çin’liler tarafından üretildiğini yazar.

Çinlilere komşu yaşayan Türklerin Çin’de döküm işi yaptıkları yönünde kayıtlar mevcuttur. Yani dökme demirin ustalarının Türkler olduğu kaydedilir. Karadeniz Sahilleri demirin ergitilerek üretildiği ilk sahillerdir. Hatta demir üretimi Karadeniz üzerinden Avrupa’ya gittiği yönünde kaynaklarda bilgiler vardır.

Dökme demir 17. yy’ın başlarından itibaren Almanya, Belçika ve Hollanda’da çokça üretildi. Buradan İngiltere’ye geçti. İngiltere’de taş kömürü kullanılarak ilk defa yüksek fırında demir üretilmeye başlandı. Fakat döküm işi 20. yy’a kadar bir sanata ait sır olarak tutuldu ve çok yaygınlaşmadı.

***

Demir Teknolojisi

Demirin teknolojik olarak kullanımı insanlık tarihi için önemlidir.

Doğu Akdeniz’de demir üfleme tüpü ile cam üflemeciliği gelişti.

MÖ ilk yıllarda Anadolu’da demirin su değirmeni ile tanışması söz konusu oldu.

Çin’de demir üretimi Türklerden 400 yıl sonra başladı. Çin demir üretimine başladıktan sonra MS 18. yy’a kadar dünyanın demir ve çelik üretim merkezi oldu. Çin’de MS 600’lerde 90 metreye kadar uzunlukta asma köprülere demir kablolar üretildi. Avrupa benzer bir köprüyü 1100 yıl sonra yapabildi. Çinliler MS 400’de kofüzyon yöntemini geliştirdiler. Yine Çinliler dökme ve dövme demir konusunda kendilerini geliştirdikleri için çelik üretimine kolayca geçtiler. Bu yöntem 19. yy’ın ortalarında Avrupa’da geliştirilen Siemens-Martin açık ocak işlemi ile aynıydı.

***

Sonuç

Yukarıda atalarımızın demirle olan imtihanını anlatmaya çalıştım.

Altaylarda demiri en iyi işleyen Türkler yaşadıkları bölgelere hâkimdiler. Hatta nüfus olarak az oldukları coğrafyaları da demir işçiliğindeki üstünlükleri ile kontrol altına aldılar ve yönettiler. Demirden silahlar ve çeşitli aletler yaptılar, bunları ilk olarak kendileri kullandı, sonrasında da ticaretini yaparak ekonomik güç elde ettiler. Şimdi Batı bunu yapıyor. Yetişen insan gücümüz “beyin göçü” ile göçüyor ve batılı devletlere hizmet ediyor.

Ne yazık ki biz yetişmiş beyinleri ülkemizde tutamıyoruz. Örneğin, Prof. Dr. Aziz Sancar ABD’de bilime katkı koyuyor ve Nobel Ödülü alıyor. Sayın Sancar’ın buluşu belki de ABD’nin önümüzdeki on yıllarına büyük katkı sağlayacaktır. Türk demir ustalarının Çin’de demir işçiliği yaptıkları gibi.

***

Son söz olarak, bu maharetli Milletin evlatlarına gerekli imkânlar sunulmalı ve bu insanların güzel ülkemizde hepimizin geleceği için kalmaları sağlanmalıdır. İlim Çin’de dahi olsa alıp geliniz buyrulur. Batı bunu yapıyor ve kazanıyor. Ne yazık ki, demir işçiliğinin atası olan Türkler, demir teknolojisine ayak uyduramamış ve medeniyet yarışında geride kalmışlardır.

Bilim ve teknoloji ile yetişen bir kuşağın Türk Milleti’ni yeniden Cihan Devleti yapması ümidiyle…

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
2 Yorum