Şaşılık ve erken teşhisin önemi

Gözlerin görme paralelliğini kaybederek farklı yönlere bakması olarak bilinen şaşılıkta erken teşhis tedavi için büyük önem arz ediyor.

Dr. Habib BOSTAN - Şaşılık gözlerin görme paralelliğini kaybederek farklı yönlere bakmasıdır. Çocukların yaklaşık %4'ünü etkiler ve erişkinlerde de gelişebilir. Şaşılık varlığında bir göz ile düz bakılırken diğer göz içe, dışa, yukarı veya aşağı doğru kayabilir. Gözler değişerek kayabileceği gibi devamlı olarak aynı gözde kayabilir. Her iki gözle istenen noktaya bakılırken beynin görme merkezinde bu iki görüntü birleştirilerek tek olarak ve üç boyutlu olarak algılanır.

Gözde kayma olduğunda ise beyinde iki farklı görüntü ortaya çıkacağından, beyin kayan gözden gelen görüntüyü baskılayacaktır bu da derinlik hissinde ve her iki gözle sağlanan görüşte azalmaya sebep olacaktır. Erişkinlerde ise kayan gözden gelen görüntünün baskılanması artık yapılamadığından çift görme şikayeti ortaya çıkar. Kadın ve erkekler arasındaki dağılım eşittir. Aile içerisinde geçiş özelliği gösterebilir. Buna rağmen şaşılığı olan kişilerde, şaşılıklı akraba tespit edilemeyebilir.

Hayatın ilk birkaç ayında görme gelişiminin hızlı bir şekilde devam ettiği dönemde gözlerin arayıcı hareketleri, kısa süreli yani birkaç dakikalık içe veya dışa olan kaymalar normal kabul edilmesine karşın etraftaki objelere odaklanmanın yapılabildiği 4. aydan itibaren olan kaymalar mutlaka uzman bir göz hekimine danışılmalıdır. Kaymanın ilk belirtisi gözlerin aynı noktaya odaklanmamasıdır ancak güneşte bir gözünü kapama, kafasını eğerek veya döndürerek bakma gibi bulgularda kaymanın sonucu olabilir. Ayrıca katarakt, göz tümörleri veya nörolojik hastalıklarda şaşılık ile kendini gösterebileceğinden mutlaka uzman bir göz hekimine danışılmalıdır.

Bebeklerin gözleri içe dönük gibi durmaktadır. Bunun sebebi burun kökünün daha geniş olması ya da göz kapağının iç tarafında deri kıvrımının bulunmasıdır. Yaş ilerledikçe bu görüntü ortadan kalkacaktır. Gerçekten şaşılık olanlarda ise düzelme olmayacaktır. Böyle durumlarda ayırıcı tanı ve doğru teşhis için mutlaka göz doktoru görmelidir. Ayrıca ailede şaşılık veya göz tembelliği olan kişiler varsa çocuk mutlaka 1 yaşında göz doktoruna gösterilmelidir.

Tedavide amaç görmenin korunması, gözlerin tekrar birbirine paralel hale getirilmesi ve her iki gözün bir arada kullanılmasını sağlamaktır. Bu amaçla :
• Gözlük verilebilir, cerrahi tedavi yapılabilir, ambliyopi (göz tembelliği) için kapama tedavisi yapılabilmektedir.
• Şaşılık tedavisi ne kadar erken dönemde yapılırsa başarısı o denli yüksek olur.
• Cerrahi tedavi gözlük veya kapamanın alternatifi değildir cerrahi sonrası da gözlük ve kapama tedavisi devam edebilir.
Ambliyopi (Göz Tembelliği) Nedir ?
Çocukluk esnasında her iki göz paralel ise iyi bir görme gelişmesi olur. Kayma gibi gelişmenin olumsuz olarak etkilendiği koşullarda ise göz tembelliği veya görmede azalma gelişir. Beyin iyi gören gözden gelen görüntüyü kabul eder ve kötü gören taraftan gelen görüntüyü yok sayar. Bu durum şaşılık bulunan çocukların yarısında bulunmaktadır. Erken teşhis edildiğinde yani hayatın ilk 8-9 yıllık döneminde tedavisi mümkündür, iyi gören gözün kapatılması ile görme seviyesi arttırılabilir. Ancak görme için gelişme döneminin tamamlandığı 9 yaş sonrası tedavi başarısı oldukça düşüktür, yani ne kadar erken teşhis edilirse tedavi başarısı o denli yüksek olacaktır. Göz tembelliği tedavi edilmediği takdirde ilerleme göstermez ancak gelişme dönemi sonrası tedavisi mümkün değildir ve her iki gözün bir arada kullanılması ve derinlik hissi algılamasında zorluğa neden olur, polislik, pilotluk gibi meslek seçiminde engel teşkil eder.
Ambliyopide sıklıkla tek göz etkilenir. Göz tembelliği eğer şaşılık eşlik etmiyorsa nadiren şikayete neden olur bu nedenle ilk 3 yılda yapılacak göz kontrolü teşhis ve tedavi için büyük önem taşımaktadır. İlk muayene için ideal zaman 1 yaş civarıdır.
Halk arasında yaygın olarak kabul edilen yeni doğan bebeğin göremediği yolundaki görüşün aksine yeni doğan döneminde bebekler görebilir ancak erişkinlerin görme seviyesinde değildir ve ancak 1.5-2 yaşında erişkin seviyesine ulaşır. Gözlerin kullanılması ile gelişim sağlanır bu nedenle çocukluk döneminde görme sistemi esnektir ve gözlerin kullanılmasına göre şekillenir. Fakat şaşılık, iki gözde farklı derecelerde olan gözlük ihtiyacı yada bir gözdeki görüntünün oluşmasını engelleyen katarakt, göz kapağı düşüklüğü gibi bir engel varlığında tembellik gelişir.

SAĞLIK Haberleri